«میهن صنعت» گزارش می دهد؛

از نفرین منابع تا توسعه اقتصاد ایران!

کد خبر: 86708 - تاریخ انتشار 21 خرداد 1398 - 9:8- دسته بندی: صنایع نفت
از نفرین منابع تا توسعه اقتصاد ایران!

نفت و گاز و منابع خدادای لطفی است که شامل تمامی کشورها نشده و برخی از کشورهای نظیر ایران از این منابع طبیعی بهره می برند.ایران با در اختیار داشتن منابع غنی نفت و گاز به ارزش حدود 27 تریلیون دلار در جایگاه پنجم جهان قرار گرفته اما چرا این منابع در راستای توسعه اقتصادی به کار بسته نشده اند؟

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «میهن صنعت»، نفت و گاز و منابع خدادای لطفی است که شامل تمامی کشورها نشده و برخی از کشورهای نظیر ایران از این منابع طبیعی بهره می برند.ایران با در اختیار داشتن منابع غنی نفت و گاز به ارزش حدود 27 تریلیون دلار در جایگاه پنجم جهان قرار گرفته اما چرا این منابع در راستای توسعه اقتصادی به کار بسته نشده اند؟

شخصی به نام ریچارد اوتی در سال 1993 موضوع این که چرا کشورهای دارای منابع غنی نتوانسته‌اند از ثروتشان برای توسعه اقتصادی استفاده کنند را بررسی کرد.

عوامل زیادی از سوی ریچارد اوتی مطرح شد و از مهمترین آن ها می توان به مرض هلندی، فساد مدیران دولتی، ناپایداری درآمد مواد خام و عدم وابستگی دولت به مردم برای تامین مخارجش اشاره کرد.

بیماری هلندی نوعی پدیده اقتصادی است که برای نخستین بار در سال 1977 میلادی به منظور توضیح رکود بخش صنعتی در هلند پس از کشف گاز طبیعی مطرح شد.  درآمد حاصل از صادرات منابع طبیعی در جریان این پدیده به بخشهای تولیدی آسیب می زند و در نتیجه وابستگی اقتصاد کشور به قیمت مواد خام مانع از توسعه و شکوفایی آن می شود.

لازم به ذکر است که نوسان قیمت مواد خام مانند نفت نیز مانع از رشد اقتصادی کشورهای دارای منابع طبیعی است و در واقع قراردادهای تجاری کشورها را تحت تاثیر قرار می دهد. از سوی دیگر، کشورهای دارای منابع طبیعی برای تامین مخارج خود نیاز به مردم ندارند و در نتیجه فساد و عدم توجه به خواسته های مردم رواج پیدا می کند.

باتوجه به عواملی که ذکر شد می توان متوجه شد که چرا علیرغم قرارگرفتن در جایگاه پنجم جهان از جهت ذخایر منابع گاز و نفت به توسعه اقتصادی مدنظر دست نیافته ایم اگرچه نمی توان منکر این شد که ایران رشد اقتصادی نداشته است و یا این که عواملی نظیر تحریم های آمریکا علیه ایران بی تاثیر بوده است.

رویکردهای بسیاری برای نقش صنعت نفت در اقتصاد ایران مطرح شده است که برخی از کارشناسان، نفت را مزیت دانسته و عده ای دیگر این منابع طبیعی را نفرین و بلا تصور می کنند اما گروه سومی نیز هستند که با هر دو رویکرد مخالف بوده و براین باورند که منابع طبیعی به خودی خود تاثیر منفی ندارند و عدم مدیریت درست مانع از دیده شدن مزیت های آن ها است.

براساس شواهد تجربی و البته عقیده گروه دوم، منابع طبیعی می­توانند به بلا تبدیل شوند و در نتیجه این نگرش، پدید آورنده ی نظریه "نفرین منابع" خواهد شد. کشورهایی که دارای منابع طبیعی فراوان هستند به طور متوسط در مقایسه با سایر کشورهای فاقد منابع، رشد کمتری دارند.

اگرچه ذکر این نکته ضروری است که برخی از کشورها نظیر نروژ نقض این پدیده را ثابت کرده اند.

مقاله ای با عنوان «رابطه حکمرانی منابع و رشد اقتصادی در کشورهای دارای منابع معدنی» منتشر شده که در آن عملکرد اقتصادی 58 کشور دنیا بررسی شده است.

در این مقاله آمده است که  "هر چند اغلب مطالعات تجربی تاثیر منفی وفور منابع معدنی بر رشد اقتصادی این کشورها را نتیجه گیری نموده اند، نتایج این مطالعه نشانگر آن است که رابطه مثبت معنادار  بین رشد اقتصادی و مولفه‌های شاخص‌های حکمرانی منابع وجود داشته و در صورت مناسب بودن حکمرانی منابع رابطه مثبت معناداری بین عواید حاصل از منابع معدنی و رشد اقتصادی وجود دارد."

موسسه ریونیوواچ برای بررسی این موضوع برای نخستین بار در سال 2013 شاخص حکمرانی منابع را معرفی کرد که این شاخص به عنوان یک ابزار تشخیصی برای کمک به شناسایی شیوه­های خوب و همچنین کاستی­های مدیریت منابع معدنی استفاده می شود و طبق این فرضیه حکمرانی خوب منابع طبیعی برای توسعه موفق کشورهای دارای نفت، گاز و مواد معدنی فراوان، ضروری است.

در ادامه این تحقیقات آمده است که "کشور ایران راهکارهای زیادی از جمله ایجاد حساب ذخیره ارزی در برنامه سوم توسعه بعد انقلاب و صندوق توسعه ملی در برنامه پنجم بعد انقلاب برای مدیریت منابع نفتی اتخاذ کرده اما هیچ کدام موفقیت پایداری نداشته‌اند."

به طور کلی می توان نتیجه گرفت، کشورهایی که دچار نفرین منابع هستند به شیوه حکمرانی منابع در آن کشورها برمی‌گردد و تنها بهبود شاخص های حکمرانی می تواند رابطه مثبتی بین منابع فراوان و توسعه اقتصادی به وجود بیاورد. 

انتهای پیام/

mihansanat
عضویت در خبرنامه

نظرات خوانندگان

ثبت نظر

در زمینه‌ی انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • «میهن صنعت» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • میهن صنعت از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.
 
داتیس خودرو پست بانک ال کا

سایر رسانه ها

Top